Ruta 8 – Ponte do Sar
Ponte de pedra medieval sobre o río Sar construído para salvar o último obstáculo fluvial da Ruta da Plata. Consta de tres ollos, xa que o río era moito máis caudaloso entón. Atópase moi preto da colexiata do mesmo nome.
Arquitectura
Ruta 10 – Río Sarela
O río Sarela é un afluente do Sar. Nace aos pés do monte Pedroso, na parroquia ou pedanía da Peregrina. Discorre ao longo de 10 km rodeando a cidade de Santiago polo leste. No seu recorrido atravesa as pedanías da Peregrina, Vista Alegre, San Paio e Vidán. No lugar de Ponte Vella da Rocha desemboca no río Sar.
A ribeira do Sarela é de antigo un espazo intensamente humanizado, e ata fai poucos anos tivo unha grande importancia para a economía de Compostela. As fontes documentais poñen de manifesto a relevancia deste río como lugar de paso, como produtor agrario principal da cidade e como foco industrial do capitalismo incipiente do periodo entre finais do século XVIII e principios do XIX.
No tramo entre a ponte do Arcebispo (hoxe do Carme de Abaixo) e a desembocadura no Sar en Vidán, a ribeira do Sarela é unha sucesión de muíños desde tempos medievais. No curso do Sarela, hoxe en día, podemos ver muíños, restos de encoros, fábricas en ruínas ou transformadas en vivendas, lavadeiros, fontes e pequenas pontes.
Ruta 13 – Pombal de Lavacolla
O pombal de Lavacolla é unha construción tradicional galega situada na parroquia de San Paio de Sabugueira, moi preto do aeroporto de Santiago e do Camiño Francés. Trátase dun pombal de planta circular, feito en pedra e cuberto con tellado cónico, que servía para a cría de pombas —unha práctica común nas casas rurais galegas ata mediados do século XX.
Este tipo de estruturas non só tiñan un uso alimenticio (pola carne das pombas), senón tamén agrícola, xa que o esterco das aves era moi valorado como fertilizante. O pombal de Lavacolla destaca polo seu bo estado de conservación e por estar integrado nunha contorna natural e patrimonial vinculado ao Camiño de Santiago.
É un exemplo máis da paisaxe cultural galego, onde arquitectura, tradición e natureza conviven en harmonía.
Ruta 13 – Antiga estación de ferrocarril de A Sionlla
A estación da Sionlla atópase na parroquia da Enfesta, no norte do municipio de Santiago de Compostela. Formaba parte da antiga liña férrea entre A Coruña e Santiago, hoxe en desuso e maiormente abandonada.
Conserva o seu edificio orixinal, con muros amplos, pórtico, solaina e galería na fachada principal.
Está situada na Sionlla de Arriba, nunha contorna rural con historia ferroviaria.
Aínda que xa non presta servizos de pasaxeiros, o recinto foi alugado por Adif a unha familia local
A liña á que pertencía foi inaugurada no século XIX como parte do desenvolvemento ferroviario galego.
A Sionlla era unha das moitas estacións que daban servizo a pasaxeiros e mercadorías entre Santiago e A Coruña.
Hoxe en día, a vía converteuse nun percorrido de sendeirismo que atravesa túneles, ríos e outras estacións abandonadas.
Ruta 7 – Muíño de Paredes
É un muíño restaurado que está na zona onde se acondicionou a Senda Norte do Sar. Caracterízase por estar construído con bloques de granito nas esquinas e paredes de cachotería, utilizando pedra típica da zona, a anfibolita. Antes de chegar ao muíño, hai unha área recreativa con mesas e bancos, ideal para gozar da paisaxe e descansar.
Ruta 7 – Muíño da Mañoca
Muíño restaurado que forma parte do conxunto de muíños do río Sarela, situado no Parque Fluvial de Santiago. Este, en particular, foi rehabilitado e convertido en aloxamento turístico. Está na parroquia de Aríns.
Ruta 7 – Multiusos Fontes do Sar
O edificio multiusos Fontes do Sar, proxectado nos anos 90, conta cun equipamento capaz de albergar grandes acontecementos deportivos ou concertos multitudinarios. A espectacular estrutura, en medio dun parque urbano próximo ao río Sar, é sede adecuada para grandes eventos, feiras e exposicións.
Ruta 20 – Centro cívico de Vidán
A actividade da curtiduría estendeuse ata 1889, aínda que durante este tempo sufriu varios cambios de propietarios e mesmo foi saqueada polos franceses durante a Guerra da Independencia. A fábrica pasou a ser unha vivenda, mentres que tamén se converteu nun xardín xeométrico cuxa estrutura aínda se conserva a día de hoxe. A curtiduría, que pasou a ser coñecida como Quinta dúas Fontes tras a súa reconversión en edificio residencial, foi vendida a 1974 e terminou sendo adquirida polo Concello de Santiago, que a utiliza como Centro Sociocultural de Vidán.
Ruta 20 – Fábrica de papel de Laraño
A orixe do impresionante edificio que alberga o hotel A Quinta dá Auga remóntase ao S.XVIII, época na que foi construído como a fábrica de papel. Nesa época preindustrial foi a máis grande de Galicia. O cesamento de actividade provocou o abandono e a consecuente deterioración do edificio e a leira ata que, finalmente, foi redescubierta polos seus actuais propietarios. Estudando as posibilidades do edificio e a súa contorna proxectaron a romántica idea dun hotel ideal para que os peregrinos e outros visitantes coñecesen Santiago de Compostela aloxados nun lugar máxico.