Tamén coñecida como Ponte do Arcebispo en documentos antigos, é unha ponte de dobre pendente que cruza o río Sarela. Foi construída por Ventura Valado cun presuposto de 8000 reais, seguindo o proxecto de José Santos Calderón e finalizada en 1760. Atópase no barrio do Carme de Abaixo, na saída de Santiago cara Fisterra, no Camiño de Santiago.
Unha das grandes pontes que salvan o curso do Ulla, rematada no 2008. Obra considerada de interese arquitectónico.
Fontes citadas por López Alsina documentan a chegada do viño por esta vía xa no século XII. Na Idade Media, os camiños de acceso á cidade de Santiago podían ser lugares perigosos para o
tránsito, sobre todo en inverno debido ás chuvias e ás crecidas que formaban lameiras que
dificultaban o paso ás persoas e ás bestas. Diversos testemuñas falan nun informe de mediados do
século XVI de ver como os carros quedaban empantanados e as bestas afundíanse “ata a barriga”,
téndose que descargar con gran perigo. Este informe pon de relevo os grandes danos que a situación
dos camiños producía á cidade, moradores, peregrinos e xentes que acudían aos mercados. Entre os
camiños que se citan como perigosos está o que pasaba cerca de Sar. Para deter o problema, o
citado informe aconsellaba canalizar as augas e facer calzadas de pedra.
A Calzada de Sar xunto co Camiño Real de Piñeiro son elementos singulares do patrimonio
histórico de Santiago. A Calzada de Sar resulta ser un tramo ben conservado do Camiño Real de
Castela. Cunhas medidas de 350 metros de lonxitude por un 4 metros de ancho, conserva o
pavimento e deseño do século XVIII. Estas datas coinciden coa época na que se promulga o Real
Decreto de 10 de xuño de 1781, firmado por Carlos III, que supón o primeiro plan xeral de camiños
ben pavimentados de España. Entre Piñeiro (na parroquia do Eixo) e a ermida de Santa Lucía
consérvase outro pequeno tramo do Camiño Real de Castela.
Recibiu o nome de Obradoiro por ter durante case dez anos, de 1738 a 1747, o obradoiro onde se labraron as pedras da fachada barroca, que levantou o arquitecto galego Fernando de Casas Novoa en substitución da primitiva románica. As torres acadan unha altura de 74 metros. Ao seu costado consérvase o Pazo de Xelmírez, construído no século XII, ao mesmo tempo que a primitiva catedral románica. A residencia dos cóengos, no lado oposto, alberga na actualidade o Museo Catedralicio.
Outros tres edificios, de diversas épocas e estilos, cerran a praza: o Colexio de San Xerome, fundado polo bispo Fonseca, cunha portada románico-oxival; o Pazo de Raxoi, de estilo neoclásico do XVIII, construíuse para seminario de confesores, residencia de nenos do coro da catedral e casa consistorial da cidade; e o Hospital Real, mandado construír polos Reis Católicos para acoller a peregrinos e enfermos é un fermoso exemplar de estilo plateresco, pouco frecuente en Galicia, actualmente convertido en parador de turismo.
A praza de Cervantes era coñecida no século XII coma o “foro”, por ser punto de reunión popular e o lugar onde o pregoeiro lía os acordos municipais e as ordenanzas do Arcebispo. Por esta vocación informativa, unha das súas rúas, de importante actividade comercial, denomínase “do Preguntoiro”. Fai esquina co edificio levantado en 1682 para o antigo Concello, que ocupou o soar durante 200 anos, desde 1583 ata o seu traslado ao Pazo de Raxoi en 1787. Hoxe é o único edificio municipal barroco que se conserva intacto en Galicia. Unha restauración interior ten permitido identificar as antigas escribanías, o oratorio, o arquivo e os calabozos: sábese que na praza chegaron a realizarse autos de fe en tempos da Inquisición e que nela estivo situado ata 1570 o rolo ou columna en torno á cal se impartía xustiza e a cuxo pé estaba situado o patíbulo. A columna viña de presidir execucións no monte da Almáciga e pasou á carballeira de Santa Susana, de onde desapareceu no século XIX.
Posteriormente, ao especializarse na venta de alimentos e mercancías, o espazo
adquiriu o nome de “praza do Campo” e a categoría de mercado principal. Isto explica tamén o nome da igrexa de San Bieito do Campo, cuxas liñas neoclásicas actuais non fan pensar que a fundación se remonta ao século X.
Trasladado o mercado á Praza de Abastos a finais do século XIX, a praza adquiriu o nome definitivo de Cervantes. Un busto do escritor coroa a fonte e recórdanos que o autor de Don Quixote era portador de dous apelidos de orixe galega: Cervantes e Saavedra.
A Cidade da Cultura de Galicia é un complexo arquitectónico deseñado por Peter Eisenman erixido na cima do Monte Gaiás. Os distintos edificios e espazos do complexo acollen servizos e actividades destinados á preservación do patrimonio e a memoria, e ao estudo, a investigación, a experimentación, a produción e a difusión nos ámbitos das letras e o pensamento, a música, o teatro, a danza, o cine, as artes visuais, a creación audiovisual e a comunicación.
Ponte de pedra medieval sobre o río Sar construído para salvar o último obstáculo fluvial da Ruta da Plata. Consta de tres ollos, xa que o río era moito máis caudaloso entón. Atópase moi preto da colexiata do mesmo nome.
Situado na praza da Inmaculada, a orixe de San Martiño Pinario remóntase á época do descubrimento do sepulcro do apóstolo Santiago, no século IX, cando monxes beneditinos se asentan nos seus arredores, nun lugar chamado Pinario. Na Idade Moderna, coa súa incorporación á reforma de Valladolid, o mosteiro engrandécese de tal forma que se considera, nese momento, como o de maior superficie de España, despois do de San Lorenzo do Escorial.
A actual igrexa, cuxa primeira pedra foi colocada en 1590, debe as súas trazas a Mateo López, quen deseña un templo que debe adaptarse a unha localización complicada, debido ao terreo en pendente sobre o que se asenta.
Formúlase contando cun profundo presbiterio, o que posibilita a existencia dun retrocoro, unha ampla sancristía e unha statio, que enlazaría o templo co resto do mosteiro. Conta tamén con amplo cruceiro e nave única con tres capelas a cada lado, enlazadas entre si.
Chama a atención a extraordinaria altura da nave, debido en parte ao mencionado desnivel do terreo, e que permite manter unha fachada monumental cara ao exterior.
Construción de cantería que consta de varios módulos en forma de L. Situada entre o rego de Roxos e Sar, trátase dunha antiga fábrica de papel que funcionou entre o século XIX e o XX.
O muíño descríbese como un muíño hidráulico tradicional situado ás beiras do río Sar, preto do seu afluente, o rego dos Roxos. É un vestixio de arquitectura rural en certo grao abandonado pero visible no entorno fluvial.
